Pater Frans van der Hoff in de tuin bij zijn zus Verony in De Rips.

Pater van der Hoff: 'voor de indianenboeren is Moeder Aarde de basis'

donderdag 24 mei 2018 - 11:09|Ine van Hal

DE RIPS - "Gelukkig heb ik weer een dak boven mijn hoofd. Leven onder een dakzeil is niet leuk." Dat zegt de 78-jarige pater Frans van der Hoff uit De Rips over de situatie in Zuid-Mexico waar hij al 38 jaar woont en werkt. Vorig jaar werd de streek kort achter elkaar getroffen door twee aardbevingen. "De eerste keer hing alles scheef en toen kwam er nog een beving overheen. Daar was niets tegen bestand. De pater is nu voor twee maanden in Nederland, 'om bij te komen'. Afgelopen zondag vierde hij in De Rips zijn vijftigjarig priesterfeest.

Pater Frans van der Hoff logeert bij zijn broer en schoonzus Herman en Ans van der Hoff in Ysselsteyn. Het Weekblad voor Gemert-Bakel trof hem tijdens een bezoek aan zijn zus Verony van der Hulst-van der Hoff in De Rips. Pater Frans van der Hoff is op 28-jarige leeftijd tot priester gewijd. Op zijn 29ste vertrok hij naar de Chileense hoofdstad Santiago om er als priesterarbeiderte werken in de sloppenwijken. Na de staatsgreep in Chili in 1973 vertrok hij naar Mexico-Stad. Hij werkte er onder meer in een opvangcentrum voor vluchtelingen. “Door de week werkte ik in een autofabriek en een drukkerij en in het weekend in de sloppenwijk. De vluchtelingen kwamen voornamelijk vanuit Zuid-Amerika. Dat waren veelal hoog opgeleide mensen en er waren veel frustraties.”
De onderdrukking van de bevolking in Mexico-Stad leidde steeds vaker tot problemen. “Zelf heb ik twee keer een pistool tegen mijn hoofd gehad, door werkeloze Amerikanen die in de Vietnam-oorlog gevochten hadden. In 1979 adviseerde mijn bisschop me naar het Zuiden te vertrekken en me meer bezig te gaan houden met de sociale kant van het pastorale werk.”
Pater van der Hoff begon in Zuid-Mexico als koffieplukker in de bergen "om te zien wat er aan de hand was. De boeren werden enorm uitgebuit door tussenhandelaren. Samen met de boeren ben ik aan het puzzelen geraakt op welke wijze zij zich zouden kunnen organiseren om uitbuiting tegen te gaan.”

Uciri en fairtrade
Enkele dorpen in de Istmo-regio in de staat Oaxaca verenigden zich in de coöperatie Uciri. “Aanvankelijk ging het om zeven dorpen, nu zijn het er 64 die allemaal lid zijn van één coöperatie”, aldus pater Van der Hoff. “In 1989 ben ik met een aantal boeren naar Nederland gereisd voor een kennismaking met de organisatie voor ontwikkelingssamenwerking Solidaridad.”
Die kennismaking leidde tot de oprichting van Max Havelaar, een fairtradekeurmerk voor onder meer koffie, bananen, honing, chocolade, etc.
“Fairtrade is ontstaan vanuit de boerencoöperatie zelf”, aldus pater Van der Horst. “Het begon in Nederland en al snel kwamen België, Luxemburg, Duitsland en Zwitserland erbij. In Bonn werd de overkoepelende organisatie Flo opgericht, een mondiaal fairtradelabel. Fairtrade is nu bekend in ruim vijftig landen.”

'Wetenschappers weten veel maar begrijpen soms bijzonder weinig'

Tweedeling
Het doel van fairtrade is dat boeren minimaal de kostprijs voor hun producten ontvangen. Bij de boeren in Zuid-Mexico gaat het vooral om koffie. "Koffie is na olie het grootste product op de beurs. De beursprijs is momenteel 1.12 euro, de kostprijs voor de boeren is 1,38 euro, fairtradekoffie zou 1,40 euro moeten kosten."
Tweedeling is volgens pater Van der Hoff een groot wereldprobleem. “Zeventig procent van de wereldbevolking leeft in armoede en tien procent is enorm rijk.”
Een belangrijke oorzaak is volgens hem dat de wetenschap de overhand krijgt boven wijsheid. “Wetenschappers weten veel, maar begrijpen soms bijzonder weinig. Zelfs de bijbel wordt tegenwoordig wetenschappelijk bekeken. De bijbel is een boek van wijsheid, dat kun je niet wetenschappelijk verklaren. In cultuur vind je de wijsheid terug."
Fairtrade is voor de pater het antwoord op wat hij noemt verrationaliseerd wijsdenken. “De indianen in Zuid-Mexico werken met boerenwijsheid, volledig organisch met een streven naar kwaliteit en met veel respect voor Moeder Aarde. Zij is altijd de basis. De wetenschap vindt dat onzin en zegt dat je moet bemesten, om meer productie te krijgen. Nu zitten ze met mestoverschotten en degenen die het niet veroorzaken moeten de rekening betalen. Bijvoorbeeld met klimaatverandering. In Zuid-Mexico merken we dat goed aan constante regens afgewisseld met extreem hoge temperaturen en een toename van natuurrampen.”
Het gaat de boeren in zijn gebied de laatste jaren toch al niet voor de wind. “In 2014 hadden we een ziekte in de koffie, waardoor tachtig procent van de oogst verloren ging. Dat waren we amper te boven, toen daar de aardbevingen overheen kwamen. De boeren in Zuid-Mexico kunnen leven van 2 euro per dag. Op dit moment is hun inkomen 1 euro per dag.”
Na de aardbeving zochten zijn broer en schoonzus uit Ysselsteyn de pater op. Geschokt door de situatie zetten ze in De Rips en omstreken diverse acties op om de boeren in Mexico te helpen. Verony van der Hulst: “Heel veel mensen voelden zich betrokken. De actie heeft in totaal 50.000 euro opgebracht. Dat geld is goed gebruikt.”

Ereburger van Parijs
Pater Francisco, zoals hij in Mexico genoemd wordt, heeft in de loop der jaren vele lezingen gehouden en diverse boeken geschreven over zijn ervaringen en opvattingen. Zijn laatste boek is vertaald in veertien talen. In het Nederlands heet het Manifest van de Armen. “Het gaat over de economie van armoede. Dan heb ik het over fatsoenlijke armoede, waarbij mensen kunnen voorzien in hun eerste levensbehoeften: een dak boven hun hoofd, een stukje land om voedsel te verbouwen, werk en onderwijs.”
Voor zijn inspanningen voor de natuur en het milieu kreeg de pater diverse onderscheidingen en eredoctoraten. “Ik schijn ook ereburger van Parijs te zijn. Zelf word ik daar niet warm of koud van. Op de heenreis naar Nederland werd ik gevraagd naar de landbouwuniversiteit in Mexico-Stad te komen om een eredoctoraat in ontvangst te nemen. Ik wilde het eerst niet doen, maar heb het toch gedaan. Voor de boeren, dan hebben zij ook een eredoctoraat.”
Pater Frans van der Hoff blijft twee maanden in Nederland. “Om bij te komen en vakantie te vieren, want vakantie houden in Mexico gaat niet. En om klusjes te doen.” Daarmee doelt hij op het houden van lezingen, onder meer tijdens een congres in Amsterdam en voor ZLTO in Den Bosch.
Zijn 'thuis' is een dorpje in een vallei waar hij ’s zondags kerkdiensten verzorgt en door de week de bergen intrekt om cursussen te geven. Na zijn vakantie in Nederland gaat hij weer terug. “Hier kan ik niet meer aarden. In mijn dörpke heb ik al een plekje uitgezocht waar ze me later mogen begraven.”

Tags